Nieuwe manieren van kijken

De verbeeldingskracht van Augmented reality toegepast op de Omgevingsvisie

Als je te vluchtig kijkt, dan zie je alleen maar een ronde tafel met hier en daar wat reliëf. Een tafel met een grote, groene ster als blikvanger in het midden. Waar mensen omheen staan. Die druk met elkaar in gesprek zijn. Over iets dat op die tafel te zien is. Maar als jij kijkt, dan zie je alleen maar een tafel. Met een stervormige structuur in het midden. Meanderende vormen. Witte, houten vlakken. Hier en daar zijn de vlakken wat verhoogd. Dat zie je. En als je je fantasie een klein beetje de vrije loop laat, dan zie je er een oude stadsplattegrond in. Waarover zijn die mensen nu eigenlijk met elkaar in gesprek? En wat zien ze eigenlijk, wat jij niet ziet?

 

Aan de tafel is een grote, metalen arm met een beeldscherm bevestigd. En iets, dat op een camera lijkt. Terwijl het onderlinge gesprek doorgaat, pakt een van de twee opeens de arm met het beeldscherm beet en beweegt de arm rustig naar links. Hij wijst iets aan en vraagt aan de ander: ‘herken je hierin iets van je keuzes?’

 

Dit object staat opgesteld op de Dutch Design Week. In hartje Eindhoven, op Strijp S. En dus weet je intuïtief dat het een bijzondere tafel is. Dat klopt dan ook. Aan de tafel is namelijk een tweetal camera’s bevestigd, die Augmented Reality (AR)-beelden kunnen projecteren op de ondergrond van de tafel.

 

De AR-tafel ‘gedraagt’ zich eigenlijk als de spreekwoordelijke keukentafel: haast vanzelf raken mensen met elkaar in gesprek. Soms is de aanleiding een keuze, die gemaakt is bij het beantwoorden van negen dilemma’s over de toekomst van het fictieve stadje dat op de tafel is geprojecteerd. Dilemma’s, die spelen in de leefomgeving. Dilemma’s, die uitnodigen om met elkaar in gesprek te gaan: ‘ik zie dat jij dit kiest? Waarom maak je die keuze eigenlijk?’ Waardoor je na moet denken over de toekomst van het fictieve stadje ‘op tafel’. Variërend van keuzes over online shoppen versus lokale winkels; over energieopwekking in de buurt versus ‘ver weg’; over duurzaamheid, belang van economische groei. En over behoud van ‘historische uniciteit’ versus ‘wonen in een groeigemeenschap’.

Dilemma’s waardoor je in gesprek raakt over
de toekomst van het fictieve stadje ‘op tafel’

We spreken Harry Post (projectleider digitalisering omgevingswet). Een enthousiaste veertiger, die samen met Ilse van Rijsingen (procesmanager praktijken omgevingswet) ervoor gezorgd heeft dat deze AR-toepassing op de DDW staat. Samen met Wij Doen Dingen (een ontwerpbureau) hebben zij beleidsinzichten en bestaande beelden in een kleine vier, vijf weken omgezet in deze AR-toepassing. ‘Let op, het is nog wel een prototype!’, haast Harry zich te zeggen. Wel een prototype, waarover grondig nagedacht is: ‘aan de basis van deze tafel liggen de beelden, die we in de afgelopen twee jaar bij het nadenken over de nieuwe Omgevingsvisie hebben ontwikkeld. Waarin we met elkaar hebben ontwikkeld hoe gebieds- en locatieontwikkeling in Brabant zou moeten gaan.’ Interactie staat daarbij centraal. In de overtuiging, dat als mensen met elkaar in gesprek zijn en blijven, er uiteindelijk een mooier Brabant ontstaat.

Hoe kijk je eigenlijk terug op de DDW? Wat vind je eigenlijk het meest geslaagde onderdeel? Een korte denkpauze. ‘Nou ja, wat ik eigenlijk het meest mooie vond, waren die spontane gesprekken. Bijna iedereen was geïnteresseerd in opvattingen en keuzes van anderen.’ Gesprekken ontstaan eigenlijk al bij het beantwoorden van de eerste vraag. Vaak onderling, soms ook met de inhoudelijke experts van de provincie. Harry ziet dat bijna iedereen daarna – haast vanzelf- ook in samenhangen gaat denken: ‘Wat ik eigenlijk misschien wel het mooiste vind: dat mensen elkaar aanspreken op de keuzes die gemaakt zijn. Daarbij leggen ze verbanden tussen keuzes: als je voor duurzame keuzes kiest (bijvoorbeeld door te kiezen voor energieopwekking in de buurt), is het dan ook niet logisch om voor ‘shoppen in de buurt’ te kiezen? Gedurende de week van de DDW is zichtbaar, dat deze discussies (bijna) iedere keer opduiken: als ik ‘A’ kies, betekent dat dan niet ook iets voor de keuze bij de andere stellingen? Is online shoppen dan niet een fijnere keuze? Maar hoe past dat dan in een duurzame keuze? 

 

Terug naar Harry. Een vraag: sluit zo’n nieuwe ICT-toepassing als Augmented Reality niet ook mensen uit? Nou … allereerst: wat mooi is, de tafel trekt veel bekijks. En de tafel nodigt uit. Mensen stappen gemakkelijk op de tafel af. Maar om je vraag te beantwoorden: ik vond het nu juist zo opvallend dat zowel jong als oud, man als vrouw er mee aan de slag gaat. En dat is opmerkelijk, want dat zie je lang niet altijd.

Sterker nog: daar waar ‘schermen’ en ICT normaal toch een deel van het publiek afschrikt, is dat bij de tafel niet aan de hand. Het blijkt eigenlijk best gemakkelijk, om gesprekken te starten over meervoudige, complexe onderwerpen (zoals de Omgevingsvisie). ‘Sterker nog: die onderlinge gesprekken tussen willekeurige mensen – van alle leeftijden, ik zeg het er nog maar een keer bij-  gaan in een mum van tijd over waarden en over gedrag. Waarbij die mensen, die aan de tafel staan, ook nog geneigd zijn om persoonlijke keuzes toe te lichten en erover in gesprek te willen. En ik zie dat alleen al zo’n gesprek eraan kan bijdragen, dat mensen weer dichter bij elkaar komen te staan.’

 

Op de DDW heb je twee manieren van ‘kijken’ uitgetest. Kun je uitleggen welke methodieken je getest hebt? De DDW duurt zo’n tien dagen. Dat maakte het mogelijk om de ‘tafelopstelling’ op twee manieren uit te proberen. In de eerste helft van de DDW-week hebben we de stellingen vooral over de onderliggende waardepatronen laten gaan. In de tweede helft van de week zijn de stellingen omgewerkt naar persoonlijke keuzes in gedrag. Opvallend: de stellingen over gedrag raakte de mensen nog meer.’

 

Een méér dan mooi resultaat: hoe willen jullie nu verder gaan? In de toekomst willen we de ‘keuze-methodieken’ van mensen verder uitdiepen. Hoe we dat doen, dat weet ik nog niet zeker. Misschien moeten we de onderliggende waarden meer in verband brengen met het gedrag dat mensen daar al dan niet aan koppelen.’ Maar zeker weten, doet Harry dat nog niet. Opvallend was namelijk ook, dat mensen elkaar op consequenties van keuzes gingen bevragen. ‘Mensen zien vrij snel verbanden: als ‘ik’ voor het een kies, dan moet ik bij die andere keuze ook consequent zijn.’ Een veelbelovende invalshoek, maar ‘in dit prototype kunnen we die twee zaken nog niet mooi met elkaar verbinden. In woord zijn mensen dus al bezig met integraal denken -zoals we dat in beleidstaal zeggen- maar ons hulpmiddel is nog niet ver genoeg ontwikkeld om die verbanden ook daadwerkelijk te leggen en er iets mee te doen.’

 

Harry denkt dan bijvoorbeeld aan het inbouwen van verschillende lagen in de gestelde vragen. ‘Denk bijvoorbeeld aan duurzame energie, dat is nu een van de keuzes. Maar daar kun je natuurlijk veel verder in gaan: als je voor duurzame energie bent, wil je dan vooral windenergie? Of alleen maar zonnepanelen? Wat doen we dan op windstille, donkere dagen? En hoe denk je dan over kerncentrales, als het over CO2-uitstoot gaat? Door lagen toe te voegen, denk ik dat de onderlinge interactie nog kan toenemen. En daardoor dus ook de betrokkenheid van inwoners van Brabant bij al die complexe oplossingen voor vraagstukken.’

 

Sterker nog:Daardoor kan je wellicht ook innovatie aanwakkeren. Als mensen namelijk zelf ook in staat zijn om nieuwe technologieën in te brengen, nieuwe oplossingen aan te dragen, misschien ontstaat dan zelfs nieuwe technologie.’ 

 

Dat neemt niet weg, dat de tafel in zijn huidige vorm al een méér dan aardige discussiestarter is. Een aantal Brabantse gemeenten heeft al gevraagd of ze gebruik mogen maken van de tafel. En hier en daar begint ook de doorontwikkeling al vorm te krijgen.  Harry: ‘Gemeentes zijn bereid om te investeren in concrete toepassingen. Dan denken ze bijvoorbeeld aan toepassingen bij gebiedsontwikkelingen. We willen daarnaast echte datalagen (zoals geluid, lucht, risicogebieden, enzovoort) toe kunnen voegen. Zo kunnen we lokale (thematische) vraagstukken direct inzichtelijk maken. Waarbij we de 3D-visualisaties van die locaties inzetten om de herkenbaarheid – ook van die toekomstige werkelijkheid- nóg groter te maken.’ 

Gerelateerd

Lancering kennisprogramma Bindend Besturen in Brabant

Het Kennisprogramma Bindend Besturen in Brabant is op 9 januari in de LocHal in Tilburg gelanceerd. In dit...

Provinciale Staten stellen Omgevingsvisie vast

De Brabantse Omgevingsvisie is een feit. Provinciale Staten stelden deze op vrijdag 14 december vast. De visie kwam tot...